Żyć dla innych i pośród innych

Ksiądz Józef Niesyto, dr hab.

„Boży zamysł zbawienia Afryki dał początek rozwojowi Kościoła na kontynencie afrykańskim. Ponieważ jednak Kościół, zgodnie z wolą Chrystusa, jest ze swojej natury misyjny, dlatego również Kościół w Afryce jest powołany, by odgrywał aktywną rolę w służbie zbawczemu zamysłowi Bożemu. Dlatego tak często powtarzam, że Kościół w Afryce jest Kościołem misyjnym i Kościołem w misji“ - podkreślał błogosławiony Jan Paweł II w „Redemptoris misjo“.

Kościół w kraju Betsimisaraka liczy nieco ponad 100 lat. Po okresie dynamicznego rozwoju w latach 1935-1960 przeżył czas kryzysu i widocznej stagnacji we wszystkich dziedzinach życia. Przejawiło się to także w jego liczebności i prężności. Do jego odrodzenia i wzrostu w południowej części diecezji Toamasina przyczynili się polscy Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej, którzy pracują tam już od prawie 33 lat. Dzisiaj w kraju Betsimisaraka pracuje 67 polskich oblatów oraz 67 oblatów malgaskich, ich wychowanków. Wspólnie prowadzą 56 placówek misyjnych z ponad 65 wspólnotami chrześcijańskimi, w których jest kaplica, katechista i regularna modlitwa niedzielna oraz trzy dzieła formacji miejscowych powołań. Co roku kilkanaście nowych wiosek prosi ich o przybycie i założenie wspólnoty. Oblaci pracują też na terenie archidiecezji Antananarivo i Fianarantsoa, gdzie kilkunastu kleryków, w tym także Betsimisaraka ze wschodniego wybrzeża, studiuje w oblackim Wyższym Seminarium Duchownym.

Polacy biorą czynny udział w życiu Kościoła. Włączają się we wszystkie akcje pastoralne i społeczne, proponowane przez Episkopat Madagaskaru. Traktują ewangelizację przede wszystkim jako ustne głoszenie Ewangelii. Mają świadomość tego, iż nie zostali zaproszeni na Madagaskar jako pracownicy organizacji zajmujących się rozwojem gospodarczym tego regionu, czy też rzecznicy administracji państwowej, lecz jako zwiastunowie Dobrej Nowiny. Dlatego zadanie ewangelizacji jest dla nich piorytetem, który nie przysłania jednak wspomagania miejscowej ludności w jej trudnych życiowych sytuacjach. Zwłaszcza zaś w pomocy dla rozwoju miejscowej gospodarki, poprzez szkolenia i stowarzyszenia młodzieży.

Głoszenie Ewangelii w zróżnicowanym pod względem językowym społeczeństwie, wymagało od nich od samego początku wielkiego nakładu sił dla opanowania znajomości nie tylko koniecznego tam języka malgaskiego ale także francuskiego. Bezcenną wprost pomocą na każdej misji byli i są nadal rodzimi katecheci. Od ich wyboru i formacji zależał bardzo często wzrost liczebny i duchowy wspólnoty chrześcijańskiej. Dlatego też oblaci już w pierwszych latach swojej obecności wybudowali funkcjonalne ośrodki szkolenia katechetów w Marolambo, Abinanindrano i Mahanoro. W misjach powierzonych oblatom pracuje 850 rodzimych katechetów.

Katechezą i przygotowaniem do chrztu młodzieży szkolnej nadzoruje sam misjonarz. Wyniesiony z rodzimego kraju zwyczaj regularnej katechezy szkolnej wymaga wielkiego nakładu sił, lecz przynosi także liczne owoce.

Misjonarze oddają się też posłudze sakramentalnej. Szczególne jej nasilenie przypada na okres świąt Wielkanocnych i Bożego Narodzenia. Każda misja przygotowuje się do nich duchowo przez różnego rodzaju rekolekcje, czas skupienia itd. Sprawuje się też wówczas zawsze liturgię o bogatej oprawie artystycznej.

Praca z dziećmi i młodzieżą, prowadzona przez oblatów z Madagaskaru, nie ogranicza się tylko do katechezy. W każdej misji prowadzonej przez Polaków rozbudowane są znacznie struktury dziecięce oraz uformowana jest grupa ministrantów. Liczne spotkania modlitewne i światopoglądowe dla młodzieży, duża ilość porad i pomocy personalnych, jak również wiele spotkań regionalnych, stanowią kontynuację formacji chrześcijańskiej, prowadzonej wśród dzieci. Owocuje to w budzeniu miejscowych powołań kapłańskich i zakonnych. Z ich inicjatywy powrócono do nauki w diecezjalnym niższym seminarium duchownym. Rozbudowali oni także własne, oblackie struktury formacyjne, złożone z prenowicjatu w Toamasina, nowicjatu w Ambinanindrano oraz wyższego seminarium duchownego w Fianarantsoa. Z misji prowadzonych przez polskich oblatów wyszło już 98 kapłanów oraz kilku braci zakonnych a także kilka sióstr zakonnych.

Posłudze słowa i sakramentów zawsze towarzyszy posługa miłości. Jedną z jej form jest pomoc i opieka nad chorymi. To domena sióstr zakonnych, współpracujących z polskimi misjonarzami. Tam jednak, gdzie ich brak, czynią to oni sami. Starają się o lekarstwa, kierują do przechodni czy szpitala, uczą higieny.

Ograniczenia objętościowe pracy jak i w pewnym stopniu ubogość dostępnych materiałów źródłowych porównawczych, spowodowały, iż wiele zagadnień związanych z pracą misjonarską polskich Oblatów Maryi Niepokalanej w południowej diecezji Toamasina zostało pominiętych. Stanowi to wielką zachętę do dalszych opracowań naukowych.